Farklı Yüzyıllarda Yaşamış İki Seyyah İbn Fadlan ve İbn Battuta'nın Türk Kültürüne Dair Benzer Tespitleri
Ibn Fadlan And Ibn Battuta Lived In The Different Centuries. They Have Similar Identifications About Turkish Culture

Author : Nilay AĞIRNASLI
Number of pages : 196-208

Abstract

Birbirlerinden farklı yüzyıllarda yaşamış İbn Fadlân (X. yüzyıl) ve İbn Battûta (XIV. yüzyıl) tarihin önemli seyyahları arasında sayılmaktadırlar. İbn Fadlân Abbâsî Halifesi’nin elçilik heyetinde görevli olarak İdil Bulgar Hanlığı tarafına gitmiştir ve bu yolculuğu esnasında şahit olduklarını da seyahatnâme adlı eserinde anlatmıştır. İbn Battûta ise hac niyetiyle, doğduğu Fas’ın Tanca şehrinden yola çıkarak Mısır, Arap Yarımadası, Irak, İran, Anadolu, Deşt-i Kıpçak, İstanbul, Orta Asya, Hindistan, Maldivler ve Çin’in de içinde yer aldığı pek çok bölgeyi gezmiş, gördüklerini seyahatnâmesinde kendi üslubuyla çok canlı bir biçimde aktarmıştır. Her ikisi de gittikleri bölgelerle ilgili siyasî, sosyal, iktisadî ve kültürel anlamda mühim gözlemler yapmışlardır. Seyahat ettikleri bölgelerde yaşayan halklar hakkında son derece dikkat çekici ve ilginç bilgiler veren bu iki Müslüman seyyahın, Türklerin yaşam tarzları ve kültürel değerleri ile ilgili de önemli ve hatta bazı benzer tespitlerinin olduğunu söyleyebiliriz. Nitekim X. yüzyılda Mâverâünnehir ötesindeki Türk ülkelerinden geçme fırsatı bulan İbn Fadlân’ın ve Türklerin İslâm medeniyetinin önemli bir temsilcisi oldukları devirde Türk nüfusunun yoğun olduğu coğrafi bölgelere yolculuk eden İbn Battûta’nın seyahatnâmelerinde, Türklerin misafirperverlik, cömertlik, mütevazılık gibi bazı özellikleri, otağ kurma, mezar inşası ve ziyafet verme gibi birtakım gelenekleri ile alâkalı benzer ifadeler görmekteyiz. Bu durumun ise, her iki seyyahın da yaşadıkları devirler arasında yaklaşık 400 yıllık bir zaman dilimi olduğu düşünüldüğünde, son derece dikkat çekici bir ayrıntı olduğu kanaatindeyiz. İşte biz de bu çalışmamızda, Türk kültür tarihinin temel ve araştırma eserlerinden de faydalanarak, her iki seyyahın Türklerle alâkalı benzer tespitlerinden bahsetmeye gayret edeceğiz.

Keywords

Anahtar Kelime: Seyahatname, Kültür, Coğrafya, Seyyah, Anadolu

Read:1965

Download: 1250