ISSN:2199-353X
Giriş Yap Üye ol

TANZİMAT DÖNEMİNDE DEVLETİN YENİDEN YAPILANDIRILMASI ÇALIŞMALARINDA DEVLET ADAMLARI VE AYDINLARIN YENİLEŞME KARAKTERİ


Osmanlı Devleti’nin yenileşme çalışmaları bir süredir devam etmekteydi. XIX. yüzyıla girildiğinde, III. Selim’in başlattığı Nizamı Cedit yenilikleri devam ediyordu. Fakat bu gelişmeler, çıkarları zedelenenler ve yenilikleri anlayamayanlar tarafından hoş karşılanmamıştır. Nihayet 1807’de Kabakçı Mustafa isyanı patlak vermiştir. İsyan neticesinde III. Selim öldürüldü ve yerine daha sonra II. Mahmut Padişah yapılmıştır (1808-1839). 1808’de, Senedi İttifak imzalanarak basit bir anayasa projesi hazırlanmıştır. Bu dönemde Alemdar Mustafa Paşa sadrazam yapılmış ve onun sadrazamlığı zamanında Nizamı Cedit’in yerine Sekban-ı Cedit ordusu kurulmuştur. Bu dönemde sosyal, siyasal, eğitim, sağlık ve ordu alanlarında geniş çaplı yenilikler yapılarak çağdaşlaşma yolunda önemli adımlar atılmıştır. II. Mahmut’un vefatından sonra padişah olan Abdülmecit zamanında, 3 Kasım 1839’da Tanzimat Fermanı ilan edilmiştir. Ferman, Mustafa Reşit Paşa tarafından hazırlanmıştır. Bu reform programı ile padişahın iradesi sınırlanmış ve hükümet yönetiminin kanunlara göre yapılması kararlaştırılmıştır. Daha sonra 1856’da Ali ve Fuad paşalar, ülkede yaşayan azınlıklara daha fazla ayrıcalık vererek, batılı devletlerin Osmanlı devletine olan olumsuz bakışını düzeltmek istemişlerdir. Bu amaçla hazırlanan ve Islahat Fermanı olarak adlandırılan bu program, içeride yoğun eleştirilere maruz kalmıştır. Islahat fermanı devletin içinde yaşayan azınlıklara geniş haklar vermesine rağmen onların devlet aleyhine tutumlarını pek değiştirmemiştir. Azınlıklar bu fermana rağmen bağımsızlık sevdasından vazgeçmemiş ve devlete isyana devam etmişlerdir. Abdülmecit’ten sonra 1861’de Abdülaziz Osmanlı tahtına oturmuştur. Abdülaziz Haziran 1867’de Avrupa seyahatine çıkmıştır. Yeni padişah, bu seyahatte Avrupa’yı yakından görme imkânı bulmuştur. Osmanlı devletinde kimi çevreler, 1860’lardan sonra batılılığı, bir felsefe ve iktisat sistemi olarak görememiştir. Bu çevreler daha çok Avrupa’nın daha çok adabı muaşeret ve modaları ile ilgilenmişlerdir. 1876’da Abdülaziz, bir devrimle tahttan indirilerek yerine II. Abdülhamit Osmanlı tahtına oturmuştur. II. Abdülhamit, Batı’nın teknolojik üstünlüğünün farkında olduğundan, çağdaşlaşma yolunda önemli adımlar atılmasını sağlamıştır. Yeni padişah, Osmanlı yönetim sisteminin devam etmesini istemiştir. Bunun için Avrupa’dan sadece teknoloji alınması taraftarı idi. Bunun yanında Sadrazam Mithat Paşa’nın yönlendirmesiyle ilk Osmanlı Mebusan Meclisi açılmıştır. Fakat II. Abdülhamit, Osmanlı Rus savaşını bahane ederek meclisi tatil etmiş ve böylece meclis sistemi bir süreliğine ertelenmiştir. II. Abdülhamit böylelikle idareyi tamamen eline almıştır. Çağdaşlaşma yolunda önemli mesafeler alınmasını sağlamıştır. Fakat 1876 Anayasasını geri getirmek isteyen İttihat Terakki üyeleri ve muhalif gruplarca içeriden ve dışarıdan yoğun eleştirilere maruz kalmıştır.


Anahtar Kelimeler


Osmanlı Devleti, Yapılandırma, Yenileşme, Çağdaşlaşma

Yazar: Kemalettin KOÇ -
Sayfa Sayısı: 176-211
DOI: http://dx.doi.org/10.18299/cahij.271
Tam Metin:
CAPADDOCIA HISTORY JOURNAL OF HISTORY AND SOCIAL SCIENCES
E-Mail Aboneliği

E-Bülten'e abone olarak güncel haberlerin mailinize gelmesini sağlayabilirsiniz

© Copyright Asos Eğitim Bilişim Danışmanlık / Akademik İletişim . Tüm Hakları Saklıdır.