Quick Access





Bu Dergi DOI ve Crosscheck üyesidir


Summary


UYGUR YENİLEŞME SÜRECİ, MATBUTATIN GELİŞMESİ VE YENİ HAYAT GAZETESİ
19. yüzyılın sonlarında ve 20. yüzyılın başlarında Türk topluluklarının içinde bulunduğu geri kalmışlıktan kurtulmak ve asimilasyona boyun eğmemek için arayışlara girmesi, bunun nedenlerini ve çarelerini aramaları Türk aydınlarında Ceditçilik fikrini doğurmuştur. Onlara göre kendi kültürlerine aynı zamanda modern çağa uygun bir hayat tarzı geliştirilmeli ve halka anlatılmalıydı. Bu yolda ilk kıvılcım Bahçesaray’da atılmış ve İsmail Gaspıralı tarafından Usul-i Cedid okulları açılmıştır. Bu kıvılcım daha sonraları bütün Türk dünyasında yankı bulmuştur. Doğu Türkistan’da bu kıvılcımdan nasibi alanlardandır. Nitekim Kırım, Kazan ve İstanbul gibi bölgelerle herhangi bir şekilde irtibat kuran aydınlar burada gördüklerini kendi bölgelerinde uygulamaya çalışmışlardır. Okullar açarak matbaa kurarak ve gazeteler çıkararak yenilikleri kendi toplumlarına anlatmaya ve bu tarzda hayat sürdürmeye gayret etmişlerdir. Doğu Türkistan’da matbuatın kurulması ve gelişmesinde Avrupa’dan gelen misyonerler de etkili olmuştur. 1912 yılında ilk matbaayı kurarak farklı amaçla da olsa dini kitaplar ve broşürler basmışlardır. Yaptıkları dini faaliyetten dolayı halk ayaklanarak matbaaya el koymuştur. Doğu Türkistan’da ilk gazete Hacı Kutluk Şevki tarafından çıkarılmış ve sonra çıkarılan gazetelere de emsal olmuştur. Hacı Şevki, kumaşlara yapılan baskıdan ilham alarak bir ahşap baskı makinesi geliştirmiş, bu matbaada gazete ve kitaplar basmış, imkânsızlıklar içinde çıkardığı gazete kapatılmış fakat mücadeleye devam eden Hacı Şevki farklı isimle yeni gazete çıkarmaya devam etmiştir. Bu bildiride Doğu Türkistan’daki yenileşme süreci, bu tarzda kurulan okullar, çıkarılan gazeteler üzerinde durulacaktır.

Keywords
Uygur yenileşme hareketi, Uygur matbuatı, Yeni Hayat

Advanced Search


Announcements

    Volume 12

    Our regular volume 12 - OCTOBER  2019 - is now avaliable. We would like to thank all the contributors.



Address :Südstraße 28, 59227 Ahlen/Germany
Telephone :0 23 82/961 86 01 Fax :
Email :

Web Yazılım & Programlama Han Yazılım Bilişim Hizmetleri